Mụn trứng cá (bệnh trứng cá) là bệnh lý ngoài da thông thường, nhưng ảnh hưởng khá lớn đến diện mạo, tâm lý... của mọi người. Người bị mụn trứng cá luôn có cảm giác bối rối, bất an, mất tự tin khi giao tiếp.
Có nhiều nguyên nhân gây ra mụn trứng cá như: do chế độ ăn uống, nội tiết... Một số ý kiến khác lại cho rằng mụn trứng cá do gan nóng gây nên.
Nguyên nhân gây mụn trứng cá?
Theo các tài liệu bệnh học, nguyên nhân chính hình thành nhân mụn trứng cá là sự tăng tiết bã nhờn. Sự bài tiết của tuyến bã nhờn chịu ảnh hưởng trực tiếp của hoóc môn sinh dục nam (Androgen - hoóc môn này được tiết ra ở cả cơ thể phụ nữ).
Khi hoóc môn này hoạt động mạnh sẽ kích thích các tuyến bã nhờn tăng tiết, đào thải chất bã ra ngoài. Các chất bụi bẩn, tế bào bị chết (da bị sừng hóa)… khiến cho miệng lỗ chân lông bị bịt kín nên chất bã nhờn tiết ra không đào thải kịp. Tác động của vi khuẩn có sẵn trong nang lông tuyến bã (P. acnes) và bội nhiễm của một số vi khuẩn khác như tụ cầu, P.ovale… gây nên tình trạng mụn mủ, mụn bọc với biểu hiện sưng, nóng đỏ đau.
Trường hợp không bị nhiễm trùng sẽ tạo thành mụn đầu trắng, bị bịt kín. Khi mụn đầu trắng bị hở ra bên ngoài gặp hiện tượng oxy hóa thì phần ngoài của nhân mụn sẽ trở thành màu đen (gọi là mụn đầu đen).
Một số yếu tố làm bệnh trứng cá nặng thêm như stress, mất ngủ, thay đổi nội tiết (kỳ kinh nguyệt…), rối loạn tiêu hoá (táo bón), ăn đồ cay nóng, uống rượu bia nhiều… Ngoài ra, việc chăm sóc da không đúng cách như nặn mụn, sử dụng mỹ phẩm không hợp với da và lạm dụng chế phẩm bôi ngoài da chứa Corticoid (Dexamethasol, Betamethazol…) cũng là nguyên nhân gây mụn.
Theo Đông y, mụn trứng cá do phong nhiệt tích tụ ở kinh phế sinh ra (phế chủ bì mao), hoặc do huyết nhiệt hay ăn nhiều chất cay nóng, đường, mỡ sinh thấp nhiệt tích tụ trên da, tỳ chuyển hoá kém (tỳ chủ vận hoá) làm giảm quá trình thanh thải nhiệt độc trong cơ thể… gây nên mụn trứng cá.
Tình trạng tích tụ nhiệt độc một mặt khiến cho hoạt động của các cơ quan trong cơ thể bị ảnh hưởng trong đó có tuyến nội tiết, mặt khác cũng làm giảm sự thải chất cặn bã qua da. Đây chính là sự liên hệ giữa nguyên nhân gây mụn trứng cá theo quan điểm Đông và Tây y.
Cách ngăn ngừa, điều trị mụn trứng cá
Có nhiều nguyên nhân gây ra mụn trứng cá như: do chế độ ăn uống, nội tiết... Một số ý kiến khác lại cho rằng mụn trứng cá do gan nóng gây nên.
Nguyên nhân gây mụn trứng cá?
Theo các tài liệu bệnh học, nguyên nhân chính hình thành nhân mụn trứng cá là sự tăng tiết bã nhờn. Sự bài tiết của tuyến bã nhờn chịu ảnh hưởng trực tiếp của hoóc môn sinh dục nam (Androgen - hoóc môn này được tiết ra ở cả cơ thể phụ nữ).
Khi hoóc môn này hoạt động mạnh sẽ kích thích các tuyến bã nhờn tăng tiết, đào thải chất bã ra ngoài. Các chất bụi bẩn, tế bào bị chết (da bị sừng hóa)… khiến cho miệng lỗ chân lông bị bịt kín nên chất bã nhờn tiết ra không đào thải kịp. Tác động của vi khuẩn có sẵn trong nang lông tuyến bã (P. acnes) và bội nhiễm của một số vi khuẩn khác như tụ cầu, P.ovale… gây nên tình trạng mụn mủ, mụn bọc với biểu hiện sưng, nóng đỏ đau.
Trường hợp không bị nhiễm trùng sẽ tạo thành mụn đầu trắng, bị bịt kín. Khi mụn đầu trắng bị hở ra bên ngoài gặp hiện tượng oxy hóa thì phần ngoài của nhân mụn sẽ trở thành màu đen (gọi là mụn đầu đen).
Một số yếu tố làm bệnh trứng cá nặng thêm như stress, mất ngủ, thay đổi nội tiết (kỳ kinh nguyệt…), rối loạn tiêu hoá (táo bón), ăn đồ cay nóng, uống rượu bia nhiều… Ngoài ra, việc chăm sóc da không đúng cách như nặn mụn, sử dụng mỹ phẩm không hợp với da và lạm dụng chế phẩm bôi ngoài da chứa Corticoid (Dexamethasol, Betamethazol…) cũng là nguyên nhân gây mụn.
Theo Đông y, mụn trứng cá do phong nhiệt tích tụ ở kinh phế sinh ra (phế chủ bì mao), hoặc do huyết nhiệt hay ăn nhiều chất cay nóng, đường, mỡ sinh thấp nhiệt tích tụ trên da, tỳ chuyển hoá kém (tỳ chủ vận hoá) làm giảm quá trình thanh thải nhiệt độc trong cơ thể… gây nên mụn trứng cá.
Tình trạng tích tụ nhiệt độc một mặt khiến cho hoạt động của các cơ quan trong cơ thể bị ảnh hưởng trong đó có tuyến nội tiết, mặt khác cũng làm giảm sự thải chất cặn bã qua da. Đây chính là sự liên hệ giữa nguyên nhân gây mụn trứng cá theo quan điểm Đông và Tây y.
Cách ngăn ngừa, điều trị mụn trứng cá
